درباره گروه مرتع و آبخیزداری

١. مێژووی دامەزراندن

بەشی لەوەڕگە و ئاوەزگەداریی فاکەڵتیی سەرچاوە سروشتییەکانی زانکۆی کوردستان لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٥ بە وەرگرتنی خوێندکار لە ئاستی کاردانی (دوو ساڵە) لە ژێر ناوی «تەکنەلۆژیای لەوەڕگە و ئاوەزگەداری» وەک بەشێکی سەربەخۆ لە ژێر چاودێریی فاکەڵتیی کشتوکاڵ و سەرچاوە سروشتییەکانی ئەوکات دەستی بە کار کرد و لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٧ سەرکەوتوو بوو لە وەرگرتنی مۆڵەتی پێویست بۆ وەرگرتنی خوێندکاری بەکالۆریۆس لە بواری ئەندازیاریی سەرچاوە سروشتییەکان-لەوەڕگە و ئاوەزگەداری. ئەم بەشە لە ساڵی ٢٠١٢ بە وەرگرتنی خوێندکار لە ئاستی ماستەر لە بواری ئەندازیاریی لەوەڕگەداری و لە ساڵی ٢٠١٦ بە وەرگرتنی خوێندکار لە ئاستی ماستەر لە ئەندازیاریی ئاوەزگەداری، دەستی کرد بە پەرەپێدانی ئاستەکانی خوێندنی خۆی. ناونیشانی بواری لەوەڕگە و ئاوەزگەداری لە ئاستی بەکالۆریۆسی بەردەوام لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ ئەندازیاریی سروشت گۆڕدرا.

٢. پەیامی سەرۆکی بەش

«سەرچاوە سروشتییەکان ئاو، هەوا، خاک، ڕووەک و گیانەوەران لەخۆدەگرن کە بنچینەی ژیان و چالاکییە ئابووری و ژیانییەکانی مرۆڤن. بەڕێوەبردنی بەردەوامیان بۆ دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکان، پشتیوانیکردن لە بژێوی، پاراستنی خزمەتگوزارییەکانی ئیکۆسیستەم و مسۆگەرکردنی بەردەوامیی درێژخایەن زۆر پێویستە. بەڕێوەبردنی کاریگەری حەوزەکانی ئاوەزگە بۆ پاراستنی خاک لە داخوران، بەڕێوەبردنی سەرچاوەکانی ئاو، کۆنترۆڵکردنی لافاو و وشکەساڵی و کەمکردنەوەی پیسبوونی ئاو زۆر گرنگە. لەوەڕگەکان ئیکۆسیستەمی سروشتین کە بە جۆرە ڕووەکی خۆڕسکی یەکساڵە و چەندساڵە و هەروەها دەوەن داپۆشراون. بەڕێوەبردنی بەردەوامیان بۆ بەرهەمهێنانی ئاژەڵ، پاراستنی فرەچەشنیی زیندەیی و کۆکردنەوەی کاربۆن زۆر گرنگە. ئەمڕۆ چالاکییەکانی مرۆڤ وەک لەوەڕاندنی زیاد لە پێویست، دارستانبڕین و کشتوکاڵی نابەردەوام بووەتە هۆی زیادبوونی داخورانی خاک. بۆیە، بە جێبەجێکردنی شێوازەکانی بەڕێوەبردنی یەکگرتووی سەرچاوە سروشتییەکان و بەهێزکردنی بەشداریی لایەنە پەیوەندیدارەکان، دەتوانین بەردەوامیی ئەم سەرچاوە گرنگانە بۆ نەوەکانی ئێستا و داهاتوو مسۆگەر بکەین. بەشی لەوەڕگە و ئاوەزگەداریی زانکۆی کوردستان لە ئاستی بەکالۆریۆسدا بواری ئەندازیاریی سروشتی هەیە و لە ئاستی ماستەردا دوو بواری زانست و ئەندازیاریی لەوەڕگە (بە دوو پسپۆڕیی چاکسازی و بووژاندنەوەی لەوەڕگە و بەڕێوەبردنی لەوەڕگە) و زانست و ئەندازیاریی ئاوەزگە (بە دوو پسپۆڕیی پاراستنی ئاو و خاک و لافاو و ڕووبار)ی هەیە. بۆیە ئەو خوێندکارانەی کە ئارەزووی سروشت و پاراستنی سەرچاوە سروشتییەکانیان هەیە دەتوانن بە خوێندن لە بواری ئەندازیاریی سروشت، ئارەزوو و حەزی خۆیان بۆ سروشت بکەنە پیشە.»

٣. ئامانجەکان

لە ئاستی بەکالۆریۆسدا، بواری ئەندازیاریی سروشت بە تێکەڵەیەک لە زانستەکانی ڕووەک، جیۆلۆجی، کەشناسی و بەڕێوەبردنی سەرچاوە بنەڕەتییەکان، کەسانێک پێدەگەیەنێت کە بتوانن لە پڕۆژە گرنگەکانی وەک ئاوەزگەداری، بووژاندنەوەی لەوەڕگەکان و بیابانبڕیندا ڕۆڵ بگێڕن. ئەندازیارانی سروشت نەک تەنها لە پاراستنی ئیکۆسیستەمە سروشتییەکاندا بەڵکو لە دیزاین و بەڕێوەبردنی پارکە نیشتمانی و دارستانییەکان و پلاندانانی ژینگەییدا بۆ داهاتوویەکی بەردەوام بەشدارن. ئامانجی سەرەکیی بواری ئەندازیاریی سروشت، پێگەیاندنی کارناسانێکە کە بتوانن بە بەکارهێنانی زانست و لێهاتووییەکانی خۆیان، لە بواری بەڕێوەبردن، پاراستن و گەشەپێدانی بەردەوامی سەرچاوە سروشتییەکاندا چالاکی بکەن.

لە ئاستی ماستەردا، بواری زانست و ئەندازیاریی ئاوەزگە ئامانجی ناسینی گشتگیری حەوزی ئاوەزگەیە لە ڕووی توانست و سنووردارێتییەکانەوە و لە کۆتاییدا بەڕێوەبردنی گشتگیری سەرچاوەکانی ئاو و خاک بە بەکارهێنانی شێوازی بەڕێوەبردن، بایۆلۆجی و تەکنیکی-ئەندازیاری و پەیوەندیدار بە مرۆڤ. دەرچووان دەتوانن لە ناوەندە توێژینەوەیی و جێبەجێکارییەکاندا لە بواری ئامادەکردنی پڕۆژەکانی ئاوەزگەداری، دیزاین و جێبەجێکردنی پێکهاتە میکانیکی و بایۆمیکانیکەکان، کۆنترۆڵکردنی جووڵە بارستاییەکانی زەوی، بەڕێوەبردنی لافاو و وشکەساڵییەکان و ئاوەزگەداریی شاریدا چالاکی بکەن.

لە ئاستی ماستەردا، دەرچووانی بواری زانست و ئەندازیاریی لەوەڕگە، تێڕوانین و ئاگایی پێویست لە بوارەکانی ناسینی دیمەنی خاک، ئیکۆسیستەمە لەوەڕگەییەکان، پاراستن، کەڵکوەرگرتن و چاکسازیی لەوەڕگەکان، بەرەنگاربوونەوەی داخوران، وشکەساڵی و کۆنترۆڵکردنی تۆز و خۆڵ و توانای کەڵکوەرگرتنی ئابووری لە ئیکۆسیستەمە لەوەڕگەییەکان بەدەست دەهێنن. دەرچووان دەتوانن لە بواری پڕۆژەکانی لەوەڕگەداری، دیزاین و جێبەجێکردنی بەرنامە چاکسازییە بایۆلۆجی و بایۆمیکانیکەکان، دیاریکردنی توانستی لەوەڕگەکان بۆ بەکارهێنانی فرەمەبەست و بەرنامەکانی تری بەڕێوەبردنی لەوەڕگەکاندا چالاکی بکەن.

٤. پسپۆڕییەکان

• زانست و ئەندازیاریی ئاوەزگە:

  • پاراستنی ئاو و خاک

  • لافاو و ڕووبار

• زانست و ئەندازیاریی لەوەڕگە:

  • بووژاندنەوە و چاکسازیی لەوەڕگە

  • بەڕێوەبردنی لەوەڕگە

٥. بوارەکانی چالاکیی زانستی و توێژینەوەی بەش

• پاراستنی ئاو و خاک (چەندایەتی و چۆنایەتی)

• هایدرۆلۆژی و ئەندازیاریی سەرچاوەکانی ئاو

• ئەندازیاریی ڕووبار

• مەترسییە سروشتییەکان

• بەڕێوەبردنی گشتگیری حەوزەکانی ئاوەزگە

• ناسینی ڕووەکە لەوەڕگەییەکان

• ئیکۆلۆژیی لەوەڕگە

• چاکسازی و پەرەپێدانی لەوەڕگەکان

• بەڕێوەبردنی لەوەڕگەکان

• پێوانە و هەڵسەنگاندنی لەوەڕگەکان