سەبارەت بە بەشی سامانی ماسی

١. مێژووی دامەزراندن و پەرەسەندن

بەشی سامانی ماسیی زانکۆی کوردستان لە ساڵی ٢٠٠٥ بە وەرگرتنی ٢٤ خوێندکاری بەکالۆریۆس دەستی بە کار کرد. لە ساڵی ٢٠١٣، ئەم بەشە دەستی کرد بە وەرگرتنی خوێندکار لە ئاستی ماستەر لە بواری زانست و ئەندازیاریی سامانی ماسی، پسپۆڕیی زۆکردن و بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان. لە ساڵی ٢٠١٨ەوە، وەرگرتنی خوێندکار لە ئاستی ماستەر لە پسپۆڕیی ئیکۆلۆژیی گیانەوەرە ئاوییەکان دەستی پێکرد. لە درێژەی پەرەپێدانی ئاستەکانی خوێندندا، لە ساڵی ٢٠٢٢، وەرگرتنی خوێندکار لە ئاستی دکتۆرا لە زانست و ئەندازیاریی سامانی ماسی، پسپۆڕیی زۆکردن و بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان ئەنجام درا.

ئێستا، بەشی سامانی ماسی حەوت ئەندامی دەستەی زانستیی تەواوکاتی هەیە (یەک پڕۆفیسۆر، دوو پڕۆفیسۆری یاریدەدەر و چوار مامۆستای یاریدەدەر) کە پسپۆڕیی چوار ئەندامیان لە بواری زۆکردن و بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان، یەک ئەندام لە ئیکۆلۆژیی گیانەوەرە ئاوییەکان، یەک ئەندام لە تەندروستی و نەخۆشییەکانی گیانەوەرە ئاوییەکان و یەک ئەندام لە بەرهەمهێنانی بەرهەمەکانی سامانی ماسییە. هەروەها، ئەم بەشە یەکێکە لەو ناوەندە فێرکارییە چالاکانەی کەم کە لە ڕۆژئاوای وڵاتدا لەم بوارەدا کار دەکات و بەهۆی نزیکیی لە هەرێمی کوردستانی عێراقەوە، توانستێکی بەرزی بۆ فێرکردنی ئارەزوومەندانی ئەم بوارە لە وڵاتی عێراقدا هەیە.

ئەم بەشە خاوەنی ئامێر و کەرەستەی تاقیگەیی زۆر جۆراوجۆرە بۆ لێکۆڵینەوەکانی سامانی ماسی لە بوارە جیاوازەکاندا، کە ئەم ئیمکاناتانە لە حەوت تاقیگەدا بە ڕووبەری نزیکەی ٢٥٠ مەتر چوارگۆشە دابەش کراون. هەروەها، بەشی سامانی ماسی خاوەنی کێڵگەیەکی تاقیکاریی بچووکە (کە سێ ڕیز حەوزی کۆنکرێتی لەخۆدەگرێت) لە گوندی دوشان لە نزیک شاری سنە.

٢. پەیامی سەرۆکی بەش

«ئێمە بە جەختکردنەوە لەسەر سێ بنەمای پاراستن، بەڕێوەبردن و بەرهەمهێنانی بەردەوام لە سەرچاوە ئاوییەکاندا، پابەندین کە بە فێرکردنی وەرگیراوان و پێگەیاندنی دەرچووانی شارەزا لە زانستی بنەڕەتی و تەکنەلۆژیا کارپێکراوەکان، ڕۆڵێکی کاریگەر لە ناسینی گشتگیری ئیکۆسیستەمە ئاوییەکان و پاراستنیان، گەشەپێدانی بەردەوامی سامانی ماسی و دابینکردنی ئاسایشی خۆراک بە بەشداریی خەڵک بگێڕین. ڕوانگەی ئێمە بریتییە لە گرنگیدان بە پێداویستییە نیشتمانی-هەرێمییەکان، ناسینەوەی توانستەکانی بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان لە پارێزگادا و پەرەپێدانی، بەرزکردنەوەی بەهرەی سەرچاوەکان و هۆکارەکانی بەرهەمهێنان بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای نوێ، پەرەپێدانی پیشەسازییەکانی پەیوەست بە بەرهەمهێنانی بەرهەمەکانی سامانی ماسی و پێشکەشکردنی ڕێگەچارە بۆ چارەسەرکردنی ئاڵنگاری و بەربەستەکانی بەرهەمهێنان بە جەختکردنەوە لەسەر پێویستیی پاراستنی سەرچاوە ئاوییەکان و مسۆگەرکردنی تەندروستییان.»

٣. دیدگا و ئامانجەکان

بەشی سامانی ماسیی زانکۆی کوردستان بە ناسینی ئیکۆسیستەمە ئاوییەکان، جۆرە جیاوازەکانی گیانەوەرە ئاوییەکان، شێوازی زۆکردن، بەخێوکردن، ڕاوکردن و بەرهەمهێنانیان، هەوڵ دەدات جگە لە پاراستنی ئیکۆسیستەمە ئاوییەکانی وڵات، لە بواری خۆبژێوی و دابینکردنی بەشێک لە پێداویستیی پڕۆتین و هەلی کار بۆ گەنجان هەنگاو بنێت. ئەم بەشە بەنیازە بە ڕوانگەیەکی زانستی و پشتبەستن بە دۆزینەوە توێژینەوەییەکان و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای نوێ، دەرفەتی کەڵکوەرگرتنی دروست و بەردەوام لە سەرچاوە ئاوییەکان، پاراستنی سەرچاوەکان و بووژاندنەوەی کۆگاکان، فرەچەشنکردن و زیادکردنی بەرهەم، باشترکردن و بەرزکردنەوەی کوالیتیی بەرهەمەکان، و دروستکردنی هەلی کار و داهات لە کۆمەڵەی سامانی ماسی بڕەخسێنێت.

٤. پسپۆڕییەکان و چالاکییەکان

بەشی سامانی ماسی ئێستا جگە لە ئاستی بەکالۆریۆس، لە ئاستەکانی خوێندنی باڵا و پسپۆڕییە جیاوازەکانی خوارەوەدا خوێندکار وەردەگرێت:

• ئاستی ماستەر:

  • زۆکردن و بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان

  • ئیکۆلۆژیی گیانەوەرە ئاوییەکان

• ئاستی دکتۆرا:

  • زۆکردن و بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان

٥. پێگەی بەش لە فاکەڵتی و زانکۆدا

بەشی سامانی ماسی وەک یەکێک لە بەشە سەرەکییەکانی فاکەڵتی، پێگەیەکی گونجاوی لە فێرکاری، توێژینەوە و پەیوەندی لەگەڵ پیشەسازی و کۆمەڵگەدا لە بواری چالاکییەکانی سامانی ماسیدا هەیە. ئەم بەشە بە هەماهەنگی لەگەڵ ناوەندەکانی سامانی ماسی و توێژینەوەی هەرێمی، نیشتمانی و نێودەوڵەتی، ڕۆڵێکی کاریگەری لە بەرزکردنەوەی ئاستی زانستی و توێژینەوەی فاکەڵتی و زانکۆدا هەبووە و هەوڵ دەدات یارمەتیدەر بێت لە چارەسەرکردنی کێشە ژینگەییەکان و گەشەپێدانی بەردەوامی سەرچاوەکانی سامانی ماسی لە ناوچەکە و وڵاتدا.

٦. بوارەکانی چالاکیی زانستی و توێژینەوە

بواری زانست و ئەندازیاریی سامانی ماسیی زانکۆی کوردستان بە پێشکەشکردنی وانەی جۆراوجۆر لە بوارەکانی زۆکردن و بەخێوکردنی گیانەوەرە ئاوییەکان، ئیکۆلۆژیی گیانەوەرە ئاوییەکان، ڕاوکردن و کەڵکوەرگرتن لە گیانەوەرە ئاوییەکان و بەرهەمهێنانیان، خوێندکارانی ئاستی بەکالۆریۆس و ماستەر لەگەڵ بوارە جیاوازەکانی زانستە پەیوەندیدارەکان بە گیانەوەرە ئاوییەکان ئاشنا دەکات. خوێندکارانی ئەم بوارە لە ماوەی خوێندندا، وێڕای بەدەستهێنانی شارەزایی و ئەزموونی زانستی لە بابەتە بنەڕەتییەکانی زانستە ژیانییەکان وەک گیانەوەرناسی، ڕووەکناسی، ئیکۆلۆژی و هتد، لەگەڵ بابەتە پسپۆڕی و کارپێکراوەکانی ئەم بوارە وەک زۆکردن و بەخێوکردنی جۆرە جیاوازەکانی ماسی، کراستاسیانەکان و مۆلوسکان، ئیکۆلۆژیی ئاوەکان، لیمنۆلۆژی، هایدرۆبایۆلۆژی، خۆراک و بەڕێوەبردنی خۆراکپێدان، بەرهەمهێنانی گیانەوەرە ئاوییەکان، تەندروستی و نەخۆشییەکانی گیانەوەرە ئاوییەکان، بۆماوەزانی و چاکسازیی نەژادی گیانەوەرە ئاوییەکان و بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای نوێ وەک بایۆتەکنەلۆژیا و نانۆتەکنەلۆژیای ئاوی ئاشنا دەبن و شارەزایی پێویست بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی کەرتی جێبەجێکاری و توێژینەوە بەدەست دەهێنن.